TÚRKIYA ELİNDEGİ «QAZAQ ELI»

1991 jılı Qazaqstan Respýblıkası táýelsizdigin jarıyalaǵan sátte álemde elimizdiń egemendigin birinśi tanıǵan jáne alǵaśqılardıń biri bolıp memleketimizde elśiligin aśqan Túrkıya Respýblıkası bolatın. Sodan bergi kezeńderde túbi bir túrkiliktiń negizinde qos el prezıdentteri ıntımaq pen berekeniń keremet úlgisin kórsetip keledi. Qazaqstan men Túrkıya arasındaǵı dıplomatıyalıq qatınastar osı jıldar iśinde eki baýırlas el arasındaǵı dostıq pen birlikke negizdelgen baylanıstardan arna tartıp, turaqtılıq sıpatındaǵı strategıyalıq áriptestik deńgeyine kóterildi.

Baýırlastıq jáne dostıq qatınastarǵa qayaý túsirmey, ıntımaqtastıqtı meylinśe joǵarı deńgeyde damıtýǵa kúś salındı. Osı rette bilim berý salasında Q. Jubanov atındaǵı Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıteti joǵarı bilim berýdi ınternacıonalızacıyalaý, bilim berý tıimdiligin arttırý, ǵılımı-zertteý qızmetin damıtý, qosdıplomdı bilim berý baǵdarlamaları men bilim alýśılardıń (stýdentter men magıstranttar) akademıyalıq utqırlıǵın keńeytý, bilim berý qızmetteriniń sapasın halıqaralıq standarttarǵa sáykestendirý maqsatında Túrkıya Respýblıkasınıń 12 ýnıversıtetimen ózara ıntımaqtastıq kelisim ornattı. Sonıń iśinde Stambýl, Sakarıya, Hadjetteppe, Kastamoný ýnıversıtetteri strategıyalıq seriktester bolıp tabıladı. Atalǵan joǵarı oqý orındarımen osıǵan deyin ózara ıntımaqtastıq pen ıqpaldastıqtı damıtý baǵıtında ortaq memorandýmdarǵa jáne «Máýlana» akademıyalıq ózara almasý baǵdarlamasına qol qoyılǵan bolatın.

Seriktes ýnıversıtettermen joǵarı bilim berý salasındaǵı baylanıstardı odan ári keńeytý maqsatında 2019 jıldıń 24 aqpanı men 2 naýrızı aralıǵında ýnıversıtet rektorı, professor Baýırjan Erdembekov, halıqaralıq ıntımaqtastıq ortalıǵınıń dırektorı, professor Gúljan Śoqım, professor Ismet Bıner, śetel fılologıyası jáne aýdarma isi kafedrasınıń meńgerýśisi Botagóz Kerımbaeva Stambýl qalasına ótkizilgen Eýrazıyalıq óńirmen joǵarı bilim berý jáne áriptestik salasındaǵı ıntımaqtastıqtı keńeytýge baǵıttalǵan «Eurasia Higher Education Summit in İstanbul» («EURIE 2019») eýrazıyalıq sammıtine qatısıp birqatar halıqaralıq mańızdı kezdesýler men kelissózder ótkizdi.

EURIE 2019 — eýrazıyalıq aymaqtıń jáne de álemniń túkpir-túkpirinen kelgen joǵarı bilim berý salasındaǵı bedeldi mekemelermen ıntımaqtastıq ornatýǵa tırısatın, joǵarı oqý orındarınıń, halıqaralıq bilim berý salasındaǵı mamandardıń, bilim berý qızmetkerleri men ǵalımdarınıń kezdesý ornı. Sammıt barısında ýnıversıtetterdiń kórmesi, sonday-aq qatısýśılarǵa bilim, baylanıstar, ıntımaqtastıq jáne múmkindikterdi keńeytý úśin panelьder, semınarlar jáne dóńgelek ústelder uyımdastırıldı.

Eýrazıya ýnıversıtetteri EURAS birlestiginiń qoldaýımen biregey jeliler arqılı ınnovacıyalarǵa jol aśý, jahandaný jáne sapa kepildigi boyınśa sońǵı úrdistermen tájirıbe almasý, halıqaralıq ıntımaqtastıqtı jaqsartýǵa baǵıttalǵan śaralar jáne joǵarı bedeldi halıqaralıq uyımdarı arqılı álemniń basqa bólikterin Eýrazıya aymaǵınıń úlken áleýetimen baylanıstıradı.

Q.Jubanov atındaǵı Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıteti Eýrazıya aymaǵındaǵı úzdik tájirıbemen bólise otırıp, bilim berý standarttarın damıtýda 110-nan astam áriptes ýnıversıtetter qatarına engen.

«EURIE 2019» sammıti ayasında ISSA stýdentterge qızmet kórsetý halıqaralıq assocıacıyasınıń uyımdastırýımen Túrkıyanıń joǵarı oqý orındarımen tanısıp (Aydın ýnıversıteti, Halıdj ýnıversıteti, Okan ýnıversıteti, Malteppe ýnıversıteti) tájirıbe almasý, ýnıversıtet basśılarımen kezdesip, bilim-ǵılım jobaların birlese júzege asırýǵa baǵıttalǵan kelissózder júrgizilip, ózara ıntımaqtastıq ornatý mejelendi.

İs-sapar barısında ýnıversıtetimizdiń rektorı, professor Baýırjan Erdembekov Túrkıyadaǵı iri joǵarı ornı Halıdj ýnıversıtetiniń rektorı, professor Abdýrahman Eren qabıldaýında bolıp, ýnıversıtet basśılarımen (prorektorları, dekandarı) kezdesý jıın ótkizildi. Birlesken jıında eki jaqtı ıntımaqtastıqtı nıǵaytý maqsatında ortaq damý, ǵalım-professorlar śaqırý, akademıyalıq utqırlıq baǵdarlaması, birlesken bilim berý (qos dıplomdıq) jáne ǵılımı jobalardı júzege asırý boyınśa kelissózder júrgizildi, túrik tilin oqıtý, túrkıyalıq stýdentterge qazaq tilin úyretý jáne eki jaqtı jazdıq mádenı-tildik lagerьler uyımdastırý sındı mańızdı jobalar talqılandı. Jıın sońında ózara ıntımaqtastıq memorandýmına qol qoyıldı.

Túrkıya saparınıń mańızdılıǵı ýnıversıtet basśılıǵı Qazaqstan Respýblıkasınıń Túrkıya Respýblıkası Stambýl qalasındaǵı Bas konsýlı Baýırjan Abdrahmanovtıń arnayı qabıldaýında bolıp, Qazaqstan men Túrkıya arasındaǵı bilim jáne ǵılım baǵıtındaǵı ózara áriptestiktiń qarqındı damýına, joǵarı oqý orındarı arasındaǵı turaqtı qarım-qatınastıń ornaýına, ózara ıqpaldastıǵımızdıń nıǵayuına septigin tıgizetin máseleler talqılandı.

Kezdesý barısında bizdiń ýnıversıtetimiz ben Túrkıyadaǵı irgeli joǵarı oqý ornı Stambýl ýnıversıteti kompьyuterlik ınjenerıya salasınıń ǵalım-professorları men túrkolog ǵılımdardıń (professorlar Atakan Kýrt, Ismet Bıner) birlese dayındaǵan jańa latın álipbıine negizdelgen kompьyuterlik-lıngvıstıkalıq jobaları («Qazaq tili grammatıkasy» (sheteldik stýdentterge arnalǵan; «Mátin analız») tanıstırıldı.

Túrkıyanıń 22 joǵarı oqý ornında qazirgi túrik tili bólimderi bar, osı orayda joǵarı oqý orındarı talaptarına layıqtalǵan jańa formattaǵı latın álipbıine negizdelgen qazaqśa-túrikśe oqýlıqtıń («Qazaq tili grammatıkasy» túrkıyalıq stýdentterge bereri mol. Sol sıyaqtı «Mátin analız» kompьyuterlik-lıngvıstıkalıq jobası latın grafıkasında jazılǵan mátinder men qujattardıń túrli salada (onıń iśinde bilim berý, ǵılım, densaýlıq, zań, medıcına, óndiris, bıznesti basqarý t.b.) IT baǵdarlamalar arqılı qoldanıs ayası men śegin ayqınday alatın ınnovacıyalıq múmkindikterge jol aśatın zertteý.

Túrkıya saparı seriktes Kastamoný ýnıversıtetinde jalǵastı. Kastamoný ýnıversıtetiniń qoldaýımen 1 naýrız kúni «Qazaq eli» qazaq tili men mádenıeti ortalıǵı aśıldı.

Ýnıversıtet rektorı, professor Baýırjan Erdembekov: «Osı saparǵa deyin Kastamoný ýnıversıtetimen ortaq memorandýmǵa jáne «Máýlana» akademıyalıq ózara almasý baǵdarlamasına qol qoyılǵan bolatın. Az ǵana ýaqıt iśinde eki ýnıversıtet birlese otırıp mańızdı qadamdarǵa jol aśatın nátıjeli isterge qadam bastı, atap óterligi:
Túrkıyadaǵı Kastamoný ýnıversıteti alǵaśqılardıń biri bolıp bizdiń ýnıversıtetimizben magıstratýra bilim berý baǵdarlaması («Menedjment», «Ekonomıka», «Defektologıya», «Bıologıya», «Matematıka», «Tarıh») boyınśa birlesken qosdıplomdıq oqýdı usındı.

Eki ýnıversıtetterdiń ǵalımdarı men tájirıbeli pedagogtarı bilim berý qızmetinde ózara tájirıbe almasıp, dáris berýdi bastadı. Osı rette Kastamoný ýnıversıtetiniń professorı Orhan Sóylemezdiń bizdiń ýnıversıtette ótkizgen dáris sabaqtarı men qazaq ádebıetiniń túrik tilindegi aýdarmaların ayrıqśa atap ótýge boladı. Qazir kelgen ýnıversıtetimizdiń docenti, fılologıya ǵılımdarınıń kandıdatı Baǵıla Muratbektiń sabaqtarı túrkıyalıq stýdentterge alǵaś dayındalǵan («Qazaq tili grammatıkasy» oqýlıǵınıń Kastamoný ýnıversıtetindegi tusaýkeseri bolmaq.
Qazirgi ýaqıtta bizdiń 20 (9 stýdent, 11 magıstrant) osı ýnıversıttte akademıyalıq utqırlıq baǵdarlaması boyınśa bilim alýda.

Osı qol jetkizgen jetistikterimizge qosa búgingi Kastamoný ýnıversıtetiniń qoldaýımen «Bolaśaqqa baǵdar: rýhanı jańǵırý» baǵdarlamalıq jobası ayasında aśılǵalı otırǵan «Qazaq eli» biz úśin zor qýanıś, qazaq eline degen úlken qurmet dep bilemiz.

«Qazaq eli» ortalıǵınıń aśılýı ýnıversıtetterimizdiń jańa bastamalarına múmkindik beredi dep senemiz» — dey kelip, Kastamoný ýnıversıtetiniń rektorı, professor Seyıt Aydın mırzaǵa alǵıs aytıp, qurmet bildirdi.

Kastamoný ýnıversıtetiniń rektorı, professor Seyıt Aydın: «Qazaq eli» ortalıǵı bilim men ǵılım salasındaǵı qazaq-túrik ıntımaqtastıǵın odan ári nıǵaytýda mańızdı ról atqara otırıp, qazaq tilin nasıhattaýda, Túrkıyadaǵı Qazaqstan tarıhı men mádenıetin tanımal etýdiń jáne bizdiń halıqtarımızdıń arasındaǵı mádenıet, dostıq pen ózara túsinistiktiń altın kópiri boladı dep esepteymiz. «Qazaq eli» qazaq tili men mádenıeti ortalıǵın aśý eki memlekettiń jemisti qarım-qatınasınıń burınǵıdan da jaqsara túskenin, onıń jańa deńgeyge kóterilgenin kórsetedi», — dep óz rızaśılıǵın jetkizdi.

Jańa aśılǵan ortalıqta túrkıyalıq stýdentterge avtorlar ujımında (B.Erdembekov, G.Śoqım, I.Bıner) latın álipbıi nusqasında alǵaś dayındalǵan «Qazaq tili grammatıkasy» oqýlıǵı tanıstırılıp «Túrki tilderi men ádebıeti» bóliminiń stýdentterine usınıldı.

Kastamoný ýnıversıtetine sapar ayasında eki ýnıversıtet basśıları birlesken bilim-ǵılım salasındaǵı kelisim negizinde «Ekonomıka», «Menedjment», «Defektologıya», «Bıologıya», «Tarıh», «Matematıka» mamandıqtarı boyınśa qosdıplomdı bilim berýdi júzege asırýdıń resmı qujattarına qol koyu rásimderi jasaldı.
Ýnıversıtet rektorı, professor Baýırjan Erdembekov osı oqý ornında halıqaralıq akademıyalıq utqırlıq baǵdarlaması boyınśa mamandıqtarına sáykes aǵılśın jáne túrik tilderinde bilim alıp jatqan stýdenttermen jáne magıstranttarmen kezdesý jıın ótkizdi.

Sóz sońında aytarımız, biz ózara tıimdilik pen birlesip damýdıń múmkindikterin basśılıqqa ala otırıp, ıntımaqtastıq áriptestigimizdiń odan ári damı túsetinine senimdimiz.

Gúljan ŚOQIM,
Halıqaralıq ıntımaqtastıq
ortalıǵınıń dırektorı, professor





Related posts