TÚRKIYA ELINDEGI «QAZAQ ELI»

1991 jyly Qazaqstan Respýblıkasy táýelsizdigin jarıyalaǵan sátte álemde elimizdiń egemendigin birinshi tanyǵan jáne alǵashqylardyń biri bolyp memleketimizde elshiligin ashqan Túrkıya Respýblıkasy bolatyn. Sodan bergi kezeńderde túbi bir túrkiliktiń negizinde qos el prezıdentteri yntymaq pen berekeniń keremet úlgisin kórsetip keledi. Qazaqstan men Túrkıya arasyndaǵy dıplomatıyalyq qatynastar osy jyldar ishinde eki baýyrlas el arasyndaǵy dostyq pen birlikke negizdelgen baılanystardan arna tartyp, turaqtylyq sıpatyndaǵy strategıyalyq áriptestik deńgeıine kóterildi.

Baýyrlastyq jáne dostyq qatynastarǵa qayaý túsirmeı, yntymaqtastyqty meılinshe joǵary deńgeıde damytýǵa kúsh salyndy. Osy rette bilim berý salasynda Q. Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıteti joǵary bilim berýdi ınternacıonalızacıyalaý, bilim berý tıimdiligin arttyrý, ǵylymı-zertteý qyzmetin damytý, qosdıplomdy bilim berý baǵdarlamalary men bilim alýshylardyń (stýdentter men magıstranttar) akademıyalyq utqyrlyǵyn keńeıtý, bilim berý qyzmetteriniń sapasyn halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirý maqsatynda Túrkıya Respýblıkasynyń 12 ýnıversıtetimen ózara yntymaqtastyq kelisim ornatty. Sonyń ishinde Stambýl, Sakarıya, Hadjetteppe, Kastamoný ýnıversıtetteri strategıyalyq seriktester bolyp tabylady. Atalǵan joǵary oqý oryndarymen osyǵan deıin ózara yntymaqtastyq pen yqpaldastyqty damytý baǵytynda ortaq memorandýmdarǵa jáne «Máýlana» akademıyalyq ózara almasý baǵdarlamasyna qol qoıylǵan bolatyn.

Seriktes ýnıversıtettermen joǵary bilim berý salasyndaǵy baılanystardy odan ári keńeıtý maqsatynda 2019 jyldyń 24 aqpany men 2 naýryzy aralyǵynda ýnıversıtet rektory, professor Baýyrjan Erdembekov, halyqaralyq yntymaqtastyq ortalyǵynyń dırektory, professor Gúljan SHoqym, professor Ismet Bıner, shetel fılologıyasy jáne aýdarma isi kafedrasynyń meńgerýshisi Botagóz Kerımbaeva Stambýl qalasyna ótkizilgen Eýrazıyalyq óńirmen joǵary bilim berý jáne áriptestik salasyndaǵy yntymaqtastyqty keńeıtýge baǵyttalǵan «Eurasia Higher Education Summit in İstanbul» («EURIE 2019») eýrazıyalyq sammıtine qatysyp birqatar halyqaralyq mańyzdy kezdesýler men kelissózder ótkizdi.

EURIE 2019 — eýrazıyalyq aımaqtyń jáne de álemniń túkpir-túkpirinen kelgen joǵary bilim berý salasyndaǵy bedeldi mekemelermen yntymaqtastyq ornatýǵa tyrysatyn, joǵary oqý oryndarynyń, halyqaralyq bilim berý salasyndaǵy mamandardyń, bilim berý qyzmetkerleri men ǵalymdarynyń kezdesý orny. Sammıt barysynda ýnıversıtetterdiń kórmesi, sondaı-aq qatysýshylarǵa bilim, baılanystar, yntymaqtastyq jáne múmkindikterdi keńeıtý úshin panelder, semınarlar jáne dóńgelek ústelder uıymdastyryldy.

 

Eýrazıya ýnıversıtetteri EURAS birlestiginiń qoldaýymen biregeı jeliler arqyly ınnovacıyalarǵa jol ashý, jahandaný jáne sapa kepildigi boıynsha sońǵy úrdistermen tájirıbe almasý, halyqaralyq yntymaqtastyqty jaqsartýǵa baǵyttalǵan sharalar jáne joǵary bedeldi halyqaralyq uıymdary arqyly álemniń basqa bólikterin Eýrazıya aımaǵynyń úlken áleýetimen baılanystyrady.

Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe óńirlik memlekettik ýnıversıteti Eýrazıya aımaǵyndaǵy úzdik tájirıbemen bólise otyryp, bilim berý standarttaryn damytýda 110-nan astam áriptes ýnıversıtetter qataryna engen.

«EURIE 2019» sammıti ayasynda ISSA stýdentterge qyzmet kórsetý halyqaralyq assocıacıyasynyń uıymdastyrýymen Túrkıyanyń joǵary oqý oryndarymen tanysyp (Aıdyn ýnıversıteti, Halıdj ýnıversıteti, Okan ýnıversıteti, Malteppe ýnıversıteti) tájirıbe almasý, ýnıversıtet basshylarymen kezdesip, bilim-ǵylym jobalaryn birlese júzege asyrýǵa baǵyttalǵan kelissózder júrgizilip, ózara yntymaqtastyq ornatý mejelendi.

Is-sapar barysynda ýnıversıtetimizdiń rektory, professor Baýyrjan Erdembekov Túrkıyadaǵy iri joǵary orny Halıdj ýnıversıtetiniń rektory, professor Abdýrahman Eren qabyldaýynda bolyp, ýnıversıtet basshylarymen (prorektorlary, dekandary) kezdesý jıyn ótkizildi. Birlesken jıynda eki jaqty yntymaqtastyqty nyǵaıtý maqsatynda ortaq damý, ǵalym-professorlar shaqyrý, akademıyalyq utqyrlyq baǵdarlamasy, birlesken bilim berý (qos dıplomdyq) jáne ǵylymı jobalardy júzege asyrý boıynsha kelissózder júrgizildi, túrik tilin oqytý, túrkıyalyq stýdentterge qazaq tilin úıretý jáne eki jaqty jazdyq mádenı-tildik lagerler uıymdastyrý syndy mańyzdy jobalar talqylandy. Jıyn sońynda  ózara yntymaqtastyq memorandýmyna qol qoıyldy.

Túrkıya saparynyń mańyzdylyǵy  ýnıversıtet basshylyǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Túrkıya Respýblıkasy Stambýl qalasyndaǵy Bas konsýly Baýyrjan Abdrahmanovtyń arnaıy qabyldaýynda bolyp, Qazaqstan men Túrkıya arasyndaǵy bilim jáne ǵylym baǵytyndaǵy ózara áriptestiktiń qarqyndy damýyna, joǵary oqý oryndary arasyndaǵy turaqty qarym-qatynastyń ornaýyna, ózara yqpaldastyǵymyzdyń nyǵayuyna septigin tıgizetin máseleler talqylandy.

Kezdesý barysynda bizdiń ýnıversıtetimiz ben Túrkıyadaǵy irgeli joǵary oqý orny Stambýl ýnıversıteti kompyuterlik ınjenerıya salasynyń ǵalym-professorlary men túrkolog ǵylymdardyń (professorlar Atakan Kýrt, Ismet Bıner) birlese daıyndaǵan jańa latyn álipbıine negizdelgen kompyuterlik-lıngvıstıkalyq jobalary («Qazaq tili grammatıkasy» (sheteldik stýdentterge arnalǵan; «Mátin analız») tanystyryldy.

Túrkıyanyń 22 joǵary oqý ornynda qazirgi túrik tili bólimderi bar, osy oraıda joǵary oqý oryndary talaptaryna laıyqtalǵan jańa formattaǵy latyn álipbıine negizdelgen qazaqsha-túrikshe oqýlyqtyń («Qazaq tili grammatıkasy» túrkıyalyq stýdentterge bereri mol. Sol sıyaqty «Mátin analız» kompyuterlik-lıngvıstıkalyq jobasy latyn grafıkasynda jazylǵan mátinder men qujattardyń túrli salada (onyń ishinde bilim berý, ǵylym, densaýlyq, zań, medıcına, óndiris, bıznesti basqarý t.b.) IT baǵdarlamalar arqyly qoldanys ayasy men shegin aıqyndaı alatyn ınnovacıyalyq múmkindikterge jol ashatyn zertteý.

Túrkıya sapary seriktes Kastamoný ýnıversıtetinde jalǵasty. Kastamoný ýnıversıtetiniń qoldaýymen  1 naýryz kúni «Qazaq eli» qazaq tili men mádenıeti ortalyǵy ashyldy.

 

Ýnıversıtet rektory, professor Baýyrjan Erdembekov: «Osy saparǵa deıin Kastamoný ýnıversıtetimen ortaq memorandýmǵa jáne «Máýlana» akademıyalyq ózara almasý baǵdarlamasyna qol qoıylǵan bolatyn. Az ǵana ýaqyt ishinde eki ýnıversıtet birlese otyryp mańyzdy qadamdarǵa jol ashatyn nátıjeli isterge qadam basty, atap óterligi:

 

Túrkıyadaǵy Kastamoný ýnıversıteti alǵashqylardyń biri bolyp bizdiń ýnıversıtetimizben magıstratýra bilim berý baǵdarlamasy («Menedjment», «Ekonomıka», «Defektologıya», «Bıologıya», «Matematıka», «Tarıh») boıynsha birlesken qosdıplomdyq oqýdy usyndy.

Eki ýnıversıtetterdiń ǵalymdary men tájirıbeli pedagogtary bilim berý qyzmetinde ózara tájirıbe almasyp, dáris berýdi bastady. Osy rette Kastamoný ýnıversıtetiniń professory Orhan Sóılemezdiń bizdiń ýnıversıtette ótkizgen dáris sabaqtary men qazaq ádebıetiniń túrik tilindegi aýdarmalaryn aıryqsha atap ótýge bolady. Qazir kelgen ýnıversıtetimizdiń docenti, fılologıya ǵylymdarynyń kandıdaty Baǵıla Muratbektiń sabaqtary túrkıyalyq stýdentterge alǵash daıyndalǵan («Qazaq tili grammatıkasy» oqýlyǵynyń Kastamoný ýnıversıtetindegi tusaýkeseri bolmaq.

Qazirgi ýaqytta bizdiń 20 (9 stýdent, 11 magıstrant) osy ýnıversıttte akademıyalyq utqyrlyq baǵdarlamasy boıynsha bilim alýda.

Osy qol jetkizgen jetistikterimizge qosa búgingi Kastamoný ýnıversıtetiniń qoldaýymen «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq  jobasy  ayasynda ashylǵaly otyrǵan «Qazaq eli» biz úshin zor qýanysh, qazaq eline degen úlken qurmet dep bilemiz.

«Qazaq eli» ortalyǵynyń ashylýy ýnıversıtetterimizdiń jańa bastamalaryna múmkindik beredi dep senemiz» — deı kelip, Kastamoný ýnıversıtetiniń rektory, professor Seııt Aıdyn myrzaǵa alǵys aıtyp, qurmet bildirdi.

Kastamoný ýnıversıtetiniń rektory, professor Seııt Aıdyn: «Qazaq eli» ortalyǵy bilim men ǵylym salasyndaǵy qazaq-túrik yntymaqtastyǵyn odan ári nyǵaıtýda mańyzdy ról atqara otyryp, qazaq tilin nasıhattaýda, Túrkıyadaǵy Qazaqstan tarıhy men mádenıetin tanymal etýdiń jáne bizdiń halyqtarymyzdyń arasyndaǵy mádenıet, dostyq pen ózara túsinistiktiń altyn kópiri bolady dep esepteımiz. «Qazaq eli» qazaq tili men mádenıeti ortalyǵyn ashý eki memlekettiń jemisti qarym-qatynasynyń burynǵydan da jaqsara túskenin, onyń jańa deńgeıge kóterilgenin kórsetedi», — dep óz rızashylyǵyn jetkizdi.

Jańa ashylǵan ortalyqta túrkıyalyq stýdentterge avtorlar ujymynda (B.Erdembekov, G.SHoqym, I.Bıner) latyn álipbıi nusqasynda alǵash daıyndalǵan «Qazaq tili grammatıkasy» oqýlyǵy tanystyrylyp «Túrki tilderi men ádebıeti» bóliminiń stýdentterine usynyldy.

Kastamoný ýnıversıtetine sapar ayasynda eki ýnıversıtet basshylary birlesken bilim-ǵylym salasyndaǵy kelisim negizinde «Ekonomıka», «Menedjment», «Defektologıya», «Bıologıya», «Tarıh», «Matematıka» mamandyqtary boıynsha qosdıplomdy bilim berýdi júzege asyrýdyń resmı qujattaryna qol koyu rásimderi jasaldy.

 

Ýnıversıtet rektory, professor Baýyrjan Erdembekov osy oqý ornynda halyqaralyq akademıyalyq utqyrlyq baǵdarlamasy boıynsha mamandyqtaryna sáıkes aǵylshyn jáne túrik tilderinde bilim alyp jatqan stýdenttermen  jáne magıstranttarmen kezdesý jıyn ótkizdi.

 

Sóz sońynda aıtarymyz, biz ózara tıimdilik pen birlesip damýdyń múmkindikterin basshylyqqa ala otyryp, yntymaqtastyq áriptestigimizdiń odan ári damı túsetinine senimdimiz.

Gúljan SHOQYM,

Halyqaralyq yntymaqtastyq

ortalyǵynyń dırektory, professor

Related posts